Wie nam de belofte van IOTA over? Micro-betalingen tussen machines en AI-agents

IOTA werd rond 2015-2018 gepresenteerd als de munt van de “machine-economie”: sensoren, apparaten en straks ook AI-agents zouden elkaar razendsnel en zonder transactiekosten kunnen betalen. Waar Bitcoin op meerdere blokbevestigingen wacht voor een transactie als definitief geldt, gebruikte IOTA een eigen structuur — de Tangle — waarbij elke nieuwe transactie twee eerdere transacties bevestigt. In theorie: geen mijnwerkers, geen kosten, oneindige schaalbaarheid.

Die belofte is grotendeels niet uitgekomen zoals voorzien. Dit artikel zet op een rij wat er van IOTA is geworden, en wie de rol van “snelle, goedkope betaalrail voor machines en agents” inmiddels feitelijk vervult.

Wat is een Tangle, en waarom “feeless”?

Een korte uitleg voor wie niet dagelijks met crypto bezig is: een gewone blockchain (Bitcoin, Ethereum) is een keten van blokken die één voor één worden toegevoegd, gevalideerd door mijnwerkers of validators die daarvoor een vergoeding krijgen. Een Tangle (een “Directed Acyclic Graph” of DAG) heeft geen blokken en geen aparte validators: iedere gebruiker die een transactie verstuurt, bevestigt tegelijk twee andere transacties. Er is dus niemand die apart betaald hoeft te worden — vandaar “feeless” (kostenloos).

Waar staat IOTA nu

IOTA bestaat nog steeds en heeft in mei 2025 een grote technische omslag doorgevoerd, “Rebased” genoemd: een overstap naar een ander consensusmechanisme (Delegated Proof-of-Stake, met een reputatiesysteem genaamd “Mana”) en een nieuwe DAG-architectuur (“Mysticeti”) die tot 5.000 transacties per seconde moet aankunnen (IOTA 2025-terugblik; MDPI-analyse van Tangle 2.0 naar Rebased).

Opvallend: met die overstap zijn er weer wél transactiekosten teruggekomen. Bedrijven of platforms kunnen die kosten voor IoT-apparaten sponsoren, maar de oorspronkelijke belofte van een volledig kostenloos netwerk is daarmee losgelaten. IOTA richt zich vooral nog op partnerships met overheden en industrie (het ADAPT-programma, met een paar landen die pilots draaien) en industriële toepassingen zoals productieketens. Qua marktomvang is de munt klein geworden: begin 2026 rond de $0,056 per token met een marktkapitalisatie van ongeveer $248 miljoen — plek 130 ongeveer tussen alle cryptomunten (Bitget IOTA-gids 2026). Ter vergelijking: dat is een fractie van wat Solana of Ethereum waard zijn.

In overzichtsartikelen die specifiek vergelijken welke blockchain in 2026 het meest geschikt is voor micro­betalingen, komt IOTA niet meer voor als serieuze optie. Zo’n recente vergelijking noemt Solana, Stellar, Polygon, Ethereum-laag-2’s (Optimism, Arbitrum, zkSync) en TRON — IOTA ontbreekt volledig (Stablecoin Insider: beste chain voor micro­betalingen 2026).

Solana: wel de snelheid, niet per se “de opvolger”

Solana kan inderdaad wat IOTA beloofde: extreem lage kosten (gemiddeld zo’n $0,00025 per transactie) en snelle afhandeling (finaliteit binnen ongeveer 400 milliseconden), tegenover $0,10 tot $0,30 op Ethereum (Bitcoin Foundation: waarom Solana betalingen domineert in 2026). In februari 2026 verwerkte Solana zo’n $650 miljard aan stablecoin-volume in één maand, het hoogste maandcijfer ooit op een blockchain gemeten.

Maar de vergelijking met IOTA’s oorspronkelijke belofte is niet één-op-één. IOTA richtte zich specifiek op autonome machine-naar-machine-betalingen (sensoren, apparaten). Wat er in de praktijk is ontstaan, is breder: een combinatie van snelle, goedkope blockchains (Solana voorop, maar niet als enige) plus een nieuwe laag van betaalstandaarden die specifiek voor AI-agents zijn gebouwd, gebaseerd op stablecoins zoals USDC in plaats van een eigen munt.

x402: de standaard die de agent-economie daadwerkelijk vormgeeft

De concreetste opvolger van IOTA’s visioen heet x402, een open betaalprotocol dat Coinbase in mei 2025 lanceerde. Het idee: een AI-agent, sensor of stukje software kan per verzoek (per “HTTP request”) automatisch betalen voor toegang tot data of een dienst, in USDC, zonder account, API-sleutel of menselijke tussenkomst — precies het scenario dat IOTA ooit schetste (Coinbase: introductie van x402; Allium: uitleg x402).

Dat protocol groeit snel: rond april 2026 had x402 ongeveer 165 miljoen agent-transacties verwerkt, met zo’n 69.000 actieve agents. Op 23 juli 2026 opende Coinbase deze functionaliteit voor al zijn zakelijke klanten, zodat elk bedrijf USDC-betalingen van AI-agents kan ontvangen (Stablecoin Insider: Coinbase opent USDC-betalingen voor AI-agents). x402 draait niet uitsluitend op Solana: het protocol is multichain en wordt bijvoorbeeld ook op Base (Coinbase’s eigen Ethereum-laag-2) gebruikt.

Conclusie: geen directe opvolger, wel een duidelijke verschuiving

Er is niet één munt die “de belofte van IOTA heeft overgenomen”. Wat er is gebeurd:

  • De technische belofte (snel, goedkoop, geschikt voor machine-tot-machine-betalingen) wordt nu waargemaakt door bestaande, algemene blockchains met hoge capaciteit — Solana voorop, met Stellar en diverse Ethereum-laag-2’s als alternatieven.
  • De economische invulling verschoof van een aparte “IoT-munt” naar betalingen in stablecoins (vooral USDC), verankerd aan de dollar in plaats van een eigen volatiele token.
  • De architectuur verschoof van een basislaag-oplossing (een eigen blockchain/Tangle) naar een protocollaag bovenop bestaande chains, met x402 als het duidelijkste voorbeeld — specifiek gericht op AI-agents in plaats van IoT-sensoren.
  • IOTA zelf bestaat nog, heeft zijn techniek vernieuwd, maar speelt in de praktijk nauwelijks nog een rol in dit gesprek.

Let op: bovenstaande cijfers (koersen, marktkapitalisatie, transactievolumes) zijn momentopnames uit crypto-nieuwsbronnen en veranderen snel. Dit artikel is bedoeld als achtergrondinformatie, niet als beleggingsadvies.

Bronnen